تالداڭىز قولفون فورماسىنا ءوتۋ | كومپيوتەر ءتۇرىن جالعاستى ارالاۋ

كورۋ: 706|جاۋاپ: 2

ەر قارىزى (اڭگىمە)

[جالعانىمدى كوشىرۋ]

4

تاقىرىپ

1

دوس

95

ءنومىر

جاس تالاپ

Rank: 2

جولدانعان ۋاقىتى 2015-9-3 22:38:53 |بارلىق قاباتتى كورسەتۋ
ەر قارىزى

(اڭگىمە)
بوز بەتەگەلى قوڭىر ادىردىڭ سالمالاي تۇسكەن ەتەگىندەگى ويپاڭعا قۇلاعان جول ەندىگى جەردە پشاقپەن شورت كەسكەندەي تەگس كەنەرەمەن  جارىسا  جونەلدى. كەنەرەمەن تۇسپا-تۇس قارا بارقىن تاۋ سلەمى كوسىلپ جاتىر. بويىمدى بيلەگەن ءبىر ءتۇرلى ىنتىق سەزىم، ىستىق اعىن بار ىنتامدى سولاي  قاراي الىپ ۇشىپ كەلەدى. قيالىم قىدىرىپ كوڭىل تۇكپىرىندە جاسىرىنعان بالداي ءتاتتى بالالىق كەزدەرگە باستايدى. ءبارى  دە ەلەس، ءبارى دە ساعىنىش…
      تۋعان جەر قۇشاعىندا اينالا  شاۋىپ اسىر سالعىم  دا كەلىپ كەتتى. ساعىنعام ەكەم تۋعان ەلدى، ساعىندىرعان ەكەن تۋعان توپىراق! باقانداي  جيىرما بەس جىل ازبا، كوپ پە؟ ءاركىم،ءاركەزدەءارقيلى باعالار-اۋ، ايتسەدە،…
     -اعاي، وسى ماڭدا ەل بارعوي دەيمىن. قيانعا ۇشقان وي- قيالىم كىلت ءۇزىلدى.
شوفەرىم نۇسقاعان جاقتا، كوتەرىنشەگى بار جاياۋ جۇرگنشى كەنەرەدەن بەرى ءتۇسىپ كەلەدى ەكەن. تىزگىندى دوعارتقىزدىم. الگىندە عانا، الدىڭعى جاقتان ەل كەزىكسە شاي-شالاڭ بولسا دا تۇتەگەن قاڭعىرىعىمىزدى باسۋعا كەلىسكەنبىز. ەندى اناۋ جۇرگنشدەن ءجون سۇراماقپىز عوي.
ەزىلپ قالعان ەكەم، ماشينادان تۇسە بوي جازۋعا كەتتىم دە، شوفەرىم ماشينانىڭ قاسندا قالدى. توقتاي قالعان ورايدا ماشيناسىن قاراپ، كورىپ جاتىر. از ايال- پۇيال جاساپ قايتا اينالدىم. عاجاپ! توسىپ تۇرعان ادامىمىز جاڭاعى باعدارىن تاستاي بەرىپ، قيىس ارتىمزدان وتكەلى بارادى.
    _ نە قىلعان جان ەكەن، ادام جادى بولىپ جۇرمەگەي؟
_سونى دەيمىن دە. ادام بالاسىنان ۇركەتىن دالا تاعىسنان اۋمايدى عوي، ءوزى.
_نە دە بولسا شاقىرىپ تلدەسىپ قالايىق!
جەل قۋالاعان قاڭباقتاي جەلدىرتىپ بارا جاتقان پەندە، كىلت توقتاپ ازايال ەتتى. ارتىقشا بوگەلگەن جوق، تاعى دا جونەي بەردى.
_اۋ، ازامات كىم دە بولساڭ از ايال ەتشى! سىرت جەردىڭ ادامى ەدىك، جول ءجونىن ۇعسپاقشىمىز… ول تاعى دا كىلت توقتادى، ايتسە دە تاياعان سايىن بايىزداپ تۇرا الماي، دۇبىرگە ەرگەن بايگە اتىنداي تىپرشي بەردى
_اسسالاۋ ماعالۇيكىم!
اپتاپ كۇيدىرگەن قارا- قوشقىل ءجۇزىن اجىم قاتپارلارى اياۋسىز شيمايلاعان تۇتامداي عانا بۇكىر قارا شال، تاستى كەرشتىڭ سەلەۋى ىسپەتتى سەلدىر تۇك باسقان ەرنىن بولار- بولماس قىبرلاتتى. كوز ەتى كوكشلدەنە تالاۋىراپ دومبىققان ءالسىز جانارىن جاسقانا جىپىلىقتاتتى. توزىعى جەتىپ تۇتەلەنگەن قورجىن وڭ يىعىن سالبىراتىپ، كونە توز مەشپەتىنىڭ شالعايىن تىزەسىنە شاپشىتىپ تۇر. جالىت ەتىپ تەز قۇلاعان جانارى، جۇلىعى شىققان كوك شاقايىمەن الدە قالاي ءشوپ ءتۇبىرىن تۇرتكىلەگەن وڭ اياعىنىڭ ۇشىنا تىگىلە بەرەدى. وزىمنەن مۇشەل جاستاي ۇلكەن كورىنگەن مىناۋ پەندەنىڭ ۇسقىنىنا دەگەن تاڭدانسىمدى ىشكە بۇگە تۇرىپ اتا سالتى بويىنشا ءجون سۇرادىم.
_اتىم مۇجىق، شولاق ساكەن دەپ تە اتايدى. ءۇيىم اناۋ كورىنگەن كولدەنەڭ تاۋدىڭ ەتەگىندە- ەگىز باستاۋدا،- دەدى بۇكىر شال تۇتاس دەنەسىمەن تاۋ جاققا ۇشقىنسىز جانارىن قىدىرتا،- مىناۋ كەنەرەنىڭ ارعى ويىنداعى كومىر كەننىڭ ماگازىنىنەن شاي-تۇز بىردەڭە الىپ… - ول سويلەي تۇرىپ ماعان ەلەۋسىزدەۋ كوز تاستادى، وي ءتاۋبا! جۇرەك تۇسىم الدە قالاي ءدىر ەتتى. مىناۋ جانار،… مىناۋ قاراس… مەن كىمدى كورىپ تۇرمىن؟ تۋعان جەردەن تۇڭعىش كەزىككەن مىناۋ پەندە، بالكىم، ساقارداي قايناعان ساعىنىش بۋى كەجىمدەگەن كوزىمە الدە كىم بولىپ كورىنگەن دە شىعار! جو- جوق، كوزدەن ۇمىت بولسا دا، كوڭىلدەن وشپەگەن تانىس بەينە عوي مىناۋ. ەش كۇمانى جوق… ەكى اتتاپ الدىنا باردىم.
_ساكەن؟ سە- سەن قايسى ساكەنسىڭ؟… وڭىنەن ۇركۋ مەن ۇرەيلەنۋدىڭ كولەڭكەسى قوسارلانا جوسىعان ساكەن، ەكى قادام كەيىن شەگىندى.
_اكەم- قاناتباي، شەشەم ءدىلدا.
_ا- ا  … ساكەن- اۋ نە جەتكەن ساعان، نەندەي كۇيگە تاپ بولعانسىڭ؟!- تومارداي بۇكىر «قارا شالدى» باس سالدىم. اشتى تەر ءيسى بۇرقىراعان قۋشىق دەنەسىن قاپسىرا قۇشاقتاپ، جەڭىل عانا كوتەرىپ اكەتتىم. سالالى ساۋساقتارىممەن شوجىگەن قالاق يىعىن مىتا تۇرىپ،- مەن جاسارمىن عوي، قاليدىڭ جاسارىمىن!- دەپ ايعايلاپ جىبەردىم. ال ساكەن تاڭدانعان الدە ۇرەيلەنگەن قالىپتا، اۋىزىن اڭىرايتىپ، نۇرى قايتقان ءالسز جانارىن قاداي بەردى….
*          *          *
«ەگىز باستاۋعا» بەت تۇزەدىك.
نەگە ەكەنى بەلگىسىز، ساكەن تىنشي المادى. اينالاسىنا جالتاقتاپ، الدە نە ىزدەگەن جانداي سيپاقتالانا بەردى. مىناۋ تۇڭعيىق، دوعال جاندى «اقتارۋعا»تيەك ىزدەدىم. پاپيروس شعاردىم.
_تەمەكىگە قاندايسڭ؟ بەتىمە جالت قاراعان ساكەن، توسىرقاي بارىپ تەمەكىگە قول سوزدى. سۇمدىق- اۋ، وڭ قولىندا ساۋساق جوق، تۇعىل ەكەن. ول جىلان شاعىپ العانداي قولىن تەز تارتتى. سوسىن، سول قولىن ۇسىندى. بەس ساۋساقتىڭ ەكەۋى جوق. قالتىلداعان ءۇش ساۋساق ەبدەيسىز قيمىلداپ تەمەكىنى ەرنىنە ازەر قوندىردى. توزبەدىم، ايعايلاپ جىبەردىم:
_قولىڭا- ا نە بولعان؟…
_ءۇسىپ كەتكەن.
_ءۇسىپ؟
_يە.
_قالاي؟
_قالايى نەسى؟ قاقاعان اياز، قارلى بوراندا دا، باياعى…
_…
ساكەن قۇبىلىپ تۇراتىن قۋناقى جان ەدى. ءاردايىم قيىقشا كوزى قۋلانا ويناپ تۇراتىن-دى. الدە نە ايتارعا كەلگەندە، سول ويناقى كوزدەرىن قاعىپ- قاعىپ الاتىن ادەتى بار ەدى، اۋەلى ءالى ەسىمدە: بەت الدىمىزداعى وسى ەگىز باستاۋدا وتىرعانبىز. مەكتەپتەن قايتقان جولدا، باستاۋدىڭ ورىندەگى قارا تەرىسكەيدەن سارىمساق قازعالى باردىق. شىرىك بوز قاراعان مەن سالالى تۇيە قۇيرىقتىڭ كوڭىرىگىنە وسكەن قامشىنىڭ سابىنداي، قوڭىر- قىزىل قابىققا ورانعان اق ۋىز دالا وسىمدىگىن قازا باستادىق. ساكەننىڭ اۋىزى سوزدە_ اكەسىنەن ۇققان الدە بىر ۇزاق ەرتەگىنى ايتىپ وتىرعان. ال جاڭىلعان ەكەۋىمىزدىڭ قۇلاعىمىز ساكەندە دە، قولىمىز قيمىلدا. بىر كەزدە، اڭگىمەسىن كىلىت ۇزگەن ساكەن: «جىلان» دەپ توسىن ساڭىق ەتتى. الاقتاپ ۇشىپ- ۇشىپ تۇردىق. ساكەن جاڭىلعان جاققا تىگىلىپ تۇر ەكەن. باقسام ونىڭ قاسىنداعى جۋان ءتۇپ نار قاراعاننىڭ باسىندا، ءتۇسى قارا شىبار جىلاننان اۋماعان قارالا ءجىپتىڭ ۇزىگى ءىلۋلى تۇرىپتى. شوشىنعان جاڭىلعان جان- جاعىنا الاقتاي بەردى. ماعان كوزىن قىسپ قالعان ساكەن، «شوشىتپا» دەگەنمە ۇلگىرتكەن جوق، «قاسىڭداعى قاراعاندا…» دەپ قالدى.
جاڭىلعان مانادان بەرى بايقاماعان ەكەن، جالىت قارادى دا باج ەتە تۇستى. قولىنداعى بىر بۋدا سارىمساعىن تاستاي بەرىپ جالعىز- اق ىرعىدى. جولىنداعى تاۋعا دا، تاسقا دا قارار ەمەس، سۇرىنە- قابىنا زىتىپ بارادى.
_جۇرەك قابى جارىلىپ كەتىپ جۇرمەگەي، نەگە بۇلاي شوشىتتىڭ؟ ساكەن- ەندى ءوزى دە قاتتى ساستى. القىن- جۇلىقن تۇرا ۇمىتىلدى، قالىڭ بۇتا مەن اياق الىپ جۇرگىسىز قورىم شاعىلدى ەلەڭ قىلعان جوق. ەكى- اق اتتاپ بارىپ جاڭىلعاندى باس سالدى.
_ۇلكەندەرگە ايىتپا ءا، _ دەدى ساكەن ۇيگە تاياعاندا.
_ايتام!_ دەدى جاڭىلعان بۇرتيىپ.
_جاڭىعان اقىلدى، ۇيتپەيدى._ دەدىم مەن دە قىستىرىلىپ، _ ۇلكەندەر بىلسە، ەندىگى دە سارىمساق قازۋعا جىبەرمەي قويادى.
_مەيلى، ايتەۋىر ونىڭ سازايىن بەرگىزەمىن _ جاڭىعاننىڭ رەنىش- ىزاسى ءالى تاراماعانى، الدە ادەيى قياڭقىلانىپ تۇرعانى ناعايبىل، ايتەۋىر، يىلمەي قويدى. اكەسى زەيىل ادام، ەستىسە جون تەرىمىزدى سىپىرۋدان ايانبايدى. ءبىزدىڭ دە قىلپىلداپ بارا جاتقانىمىز سول.
_بولدى، جۇرەيىك. نازى عوي انشەيىن، ايتا المايدى ول. – ساكەن جۇرۋگە وڭتايلاندى.
_نەگە ايتپايدى، ەكەم؟! ايتامىن. – جاڭىلعان ونان ارى قاسارىسا ءتۇستى. وسى ساتتە ساكەن الدە قالاي توسىن قىلىق بايقاتتى. ويناقى قاباعىن قاعىپ جىبەردى دە:
_ايتپايسىڭ، ۇيتكەنى مەنى جاقسى كورەسىڭ، - دەپ قويىپ قالدى. جاڭىلعان ونان ارى تىلگە كەلگەن جوق. جٷدىرىقتاي تاستى ءىلىپ الا وعان تاپ بەردى. ايتسە دە كيىكتىڭ لاعىنشا ىرعىعان ساكەن ءىلدىرتسىن بە، لەزدە-اق تاس سىلتەمنەن ارى ءوتىپ كەتتى. سويقاننىڭ كوكەسى ەندى شىقتى دەپ ءتۇيدىم ىشتەي، «وتقا ماي قۇيعانداي» مىنانىڭ كەسىرىن قارا …
ءبىراق، ەش سويقان شىققان جوق. جاڭىلعاننىڭ بىزگە ادەيى جاساعان قياسى ەكەن، ەرتەڭىندە- اق ۇمىت بولدى. ساقتايتىن كەگىنەن گورى كەشىرىمى مول باياعى اڭقاۋ كۇننىڭ ءبىر ساتتىك قانا وكپە ارالاس نازى ەكەن. ءوستىپ ءجۇرىپ تە، بىرتىندەپ ەس اقىل توقتاتىپ اجەپتاۋىر ادام قاتارىنا وتكەنىمىزدى سەزبەي دە قالىپپىز- اۋ! ايتسا دا، ساكەن مەن جاڭىلعان كەيىن ءبىر- ءبىرىن جاقسى كورىسىپ كەتتى. ارالارىندا قيىسپاس جاقىندىقتىڭ ءبىر الۋان نىشانى ايقىن اڭعارىلىپ ءجۇردى. بۇل جاي ماعان اسىرەسە باستاۋشتى تاۋسىپ تولىقسزعا تۇسكەن كەزدەرى تيپتەن دارالانا تۇسكەندەي سەزىلىپ ەدى. وندا ساكەن وقۋعا دا زەرەك ەدى عوي.  مەكتەپ قابىرعا گازەتىنە جازىپ قوياتىن ازداعان «اقىندىعى دا» بار بولاتىن. ءبىر جولى سول ونەرىنىڭ ءوزىن قاتتى سوگسكە قالدىرعانى دا بار. ولەڭى ەسىمنەن كوتەرىلىپ كەتىپتى. ايتەۋىر، ۇزىن ىرعاسى- اتا مۇراسىن، حالىقتىق ونەردى قورعايىق. زامانعا ساي قوستايىق دەگەن سەكىلدى كەلەتىن. ءار سوزى ءار ساققا جۇگىرتىلىپ، كەشە جەرلەنگەن كونە دۇنيەنى اڭساعان سارىن بار، جاڭا دۇنيەگە جات پيعىل تانىتقان… دەگەن سەكىلدى كوپ ايدار تاعىلىپ، ونىڭ قاينارى ساكەننىڭ مال يەسىنىڭ بالاسى بولعانى سىندى تاپتىق ايىرماسنا اپارىپ ءبىر- اق تىرەلگەن- دى. ءبىر مەزگىلدىك جاق- جاق تالاستان سوڭ، مەكتەپ مەڭگەرۋشىسنىڭ ارا تۇسۋىمەن الا- باجاق ات- ايداردان ازەر اراشالانعان. ءبىزدىڭ ءۇي اياق- استىنان اتا مەكەنى جايىرعا كوشەتىن بولدى دا، تولىقسىزدىڭ العاشقى جارىم جىلىن شالا تۇگەتىپ، ساكەندەرمەن قوش ايتىسۋىما تۋرا كەلدى. مەن، تەك جاڭىلعانمەن عانا قوشتاسا الدىم. بۇل كەزدە ساكەن جوق ەدى، اكەسى ناۋقاستانىپ اۋىل جاعىنا كەتكەن- دى…
ۇشقىر ويدىڭ جەتەگىمەن وتكەن كۇندەر ەلەسىنە سۇڭگىپ كەتىپ، ەگىز باستاۋعا قالاي جەتكەنىمىزدى اڭداماي دا قالىپپىن. ۇزىك-تۋىرلىعى قومىت جاماۋلى، قارا قوشقىل ىس تۇتقان شاكەنە عانا قاراشا ءۇيدىڭ ءىشى دە سونداي جۇتاڭ ەكەن. توردە ءجىپ اديالمەن جابىلعان ازعانا كورپە-جاستىق شوككەن تۇيەدەي عانا جوتالانادى. ونان تومەن قازان جاقتاعى اينالاسىن ازعانا ىدس- اياق قورشاعان سىرى وشكەن ەسكى كەبەجەدەن ءور، باسىن جىپپەن شاندىعان كىرەۋەت تۇر. ۇيدەگى بار مۇكامال وسى عانا.
ايتسە دە سىرت كوزدىڭ مىناۋ ۇيدەگى سۇرەڭسىز جۇتاڭدىقتى ازدا بولسا ىقسىرعانداي، جۇپىنى كيىم جۇدەتە الماعان جاس ايەلگە تاڭدانا ءساپ سالماسقا شارسى جوق سەكىلدى. ءتارىزى ساكەننەن مۇشەلدەن دە كوپ بەرى دەرلىك، اشاڭ ءجۇزدى جاس ايەلدىڭ وسى ءۇيدىڭ نەمەنەسى ەكەنىنە ءجىپ تاعا المادىم. سۇراۋدىڭ دا قيسىنى تۇسپەدى. ەلپەك قيمىلداعان ايەل، لەزدە داستارقان جازىپ ۇلگىردى. جىم- جىلاس وتىرىپ كەمەرلى جۋان شاۋگىمدى ءبىر- اق توڭكەرىپ سالدىق. ساكەن سول مىلقاۋ كۇيىنەن جازعان جوق. سۇراعانعا سىزدىقتاتىپ ازەر ءتس جارۋمەن عانا تىندى.
بايقاپ وتىرمىن. ايەل ارەدىكتە ۇرلانا كوز تاستاپ قويادى. سۇلۋشا، ءاجىمسىز ءجۇزىن بارلاي وتىرىپ، ۇزاعاندا جيرمانىڭ بەسىندە بولار دەپ كەستىم ىشتەي. ءشول قانعان سوڭ ماجاۋىراتىپ ۇيقى باستى. قىرىق نايزا كۇن ساۋلەسى توگىلگەن ءۇيدىڭ ءىشى سىرتىنان پارىقسىز، ىستىق الاۋ شارپىپ تۇر. شوفەرىم جۇككە تامان شەگىنپ قيسايا بەردى دە «قور» ەتە ءتۇستى.  
داستارقان جيىلا بەرە سىرتقا جونەلگەن ساكەن، ءبىر قاۋىم ۋاقىت وتسە دە قايتا ورالماعان سوڭ تىقىرشي باستادىم.
_ساكەن قايدا ءجۇر؟ – دەپ سۇرادىم، جاڭا عانا سىرتتان وتىن الىپ كىرگەن ايەلدەن. ايەل ەلەۋسىز عانا ءتىل ۇشىندا كۇبىرلەدى:
_بىلمەدىم.
ونان ارى سابىرىم جەتپەدى، سىرتقا بەت الدىم. ءۇيدىڭ تۇستىگىندەگى توبە باسىنان قىلت ەتىپ جوعالعان قاراڭدى ەسىكتەن شعا بەرگەندە كوزىم شالىپ قالدى. بوگەلگەمىن جوق، سولاي تۋرا تارتتىم. مۇندا ءسىرا نە سىر بار؟ مەنى ابدەن تانىعان ىڭعاي بىلدىرگەن ەدى عوي، سويتە تۇرا نەگە ات بويىن الا قاشادى؟! قالاي عانا اقجارقىن مىنەزىنەن ايىرىلپ، ادام جادىعا اينالدى ەكەن بۇل سورلى؟ … ماناعى تۋعان جەر توپىراعىنا تابانىم العاش تيگەندە، ەسكەن جەلدەي ەرەۋىلدەگەن اسىق كوڭىلم سۋ سەپكەندەي باسىلدى. مىناۋ جۇمباق ءجاي جۇيكە- جۇيكەمدى تۇتاس جاۋلاپ الدى.
*          *          *

ساكەندى سويلەتۋ وڭايعا تۇسكەن جوق. جىعىلا جابسىپ ءلايلاعا ازەر كوندىردىم. ساكەن، بەتىن قارا قيرشىق تاس بۇركەگەن سارعش ءتۇستى كەرپش توپىراقتى شۇقىلاپ كوپ وتىردى. تاس كەنەشە قادالىپ، باياعىدا وتكەن ءوتىلى ءۇشىن قايىرىم كۇتكەندەي- اق، كولەڭكەدەي قالباڭداپ قىر سوڭىنان قالماعان ماعان قاباق شىتا قاراپ الدى. ءبىر اۋىق وسىلاي مىلقاۋ كۇيدە وتىرعان تۇڭعىيق پەندە، اقىرىندا اقتارىلپ تىندى. سول كەزدەگى بالا ساكەننىڭ سىمبات سىنى وشسە دە، ءدىلمار ءتىلى وشپەگەن ەكەن.
– ءوزىڭ كەتكەن سوڭ كوپ وتپەي مەكتەپ ميشا بىلىقتى، – دەپ باستادى ساكەن،– الگى ءبىر ءوزىڭ بىلەتىن ولەڭ بار عوي، سول باسىما شوقپار بولىپ ءتيدى. جەكە ءوز باسىما عانا ەمەس اققا جاق بولىپ ارا تۇسكەن مەكتەپ مەڭگەرۋشسى دە قوساق اراسىنا تىركەلدى. اۋەلى سويىلدىڭ اۋىر باسى سوعان سىلتەندى. ءبىر مەزگىل اياۋسىز سىنمەن سىلىنىپ، كۇرەس الاۋىندا توستكتەي قاقتالعان سوڭ، اۋىلعا- اس ءىشپ اياق بوساتار دايار تاپ ادام ازعىندارىن ادالايتىن، تاياق پەن اۋىر ەڭبەك ارقىلى «ەڭبەك ادامىنا» اينالدىرىپ الا قويار وزگەرتۋ الاڭىنا ءبىر-اق لاقتىردى.
اۋەلدە، اۋىر ەڭبەك وسال تيگەن جوق. اياق- قولىم ءۇزىلىپ الدە نەشە كۇن دومالانىپ تا قالدىم. حالىمدى كورىپ اياۋشىلىق ەتكەن الدە ءبىر كاريا، باسقارۋشىعا جالىنا ءجۇرىپ، مەنى ءوز جانىنا العىزدى، ول الدە قايدا جەڭىل ءتۇستى.
قۇرعاق اعىندى كولدەنەڭىنەن قيىپ وتەتىن «قىزىلتۋ توسپاسىنڭ» بىتۋىنەن بۇلىت جۋىق سەكىلدى. سۋ ءوڭى ازعانا جاسىرىلعان ۇماش كوجەگە سىڭار ۋىس ءبيداي سەۋىپ ءولجال ەتكەن كارى- جاسى ارالاس نەشە جۇزدەگەن ەر- ايەل، «تاۋدى قوپارىپ، تەڭىزدى قوتارارلىق» بەرىك سەنىم مەن مىقتاپ قارۋلانىپ، جۇدىرىقتاي جٷمىلا  كىرسسە دە، قۇر قولدىڭ از-اق الدىنداعى تەسە- كۇرەككە ەكى قوبىنىڭ ارالىعىن قوسا سالۋداي كەلەلى شارۋا ىرىق بەرە قويمادى. سارتاڭنان قارا كەشكە دەيىن توپىراق قاۋىپ، تاس كوتەرگەنىمزدىءبىز دە قويمادىق. ال، ايالسز ۋاقىت ءوز اراناسىندا اعىندى سۋداي اۋناي بەردى.
بەتكەيدەن قازىلعان كوردەي قاراڭعى جەر كەپەگە بۇگىن دە ىمىرت ۇيرىلە سامتىراپ ازەر جەتتىم. ەشكى تۋلاعى توسەنىشمە قۇلاي بەرىسمە ەسكتەن الدە كىم شاقىردى. نەمەرە اعامنڭ ايەلى زادا ەكەن.
_اكەڭ وڭالا الماعان سەكىلدى. باسقارۋشىدان سۇرانىپ بارىپ قايتقانىڭ ءجون سياقتى– دەدى كەلتە قايىرىپ. اكەم وسى ەڭبەك الاڭىندا زورىعىپ اۋىرىپ، جىل بۇرىن ۇيگە قايترىلعان. ەل ەمكوستەرى زەرتەڭ دەگەن تياناق جاساعان.
انا كەزدە بارعانىمدا ايتارعا ءتاۋىر دەگەن بولماسا، قاقىرىعىنان ءالى دە قان ارىلماي جاتقان. سول ساتتە- اق باسقارۋشعا جونەلدىم. باسقارۋشى ءوللا- ءبىللا كونبەدى. مەن سەكىلدى «وڭشلدىڭ» سالقىنى ءتيىپ، جاسىنان قاعىنعان حاۋىپتى ەلەمەنتكە، ءوز تابىنڭ كەسىرلى قۇلقى وزگەرمەگەن مەششەنگە ءارقانداي جاعدايدا رۇحسات بەرىلمەيتىنن ءايباتتاپ وتىرىپ ءتۇسىندىردى. اعاتايلاپ اياعىنا جىعىلۋدان ەشتەڭە ونگەن جوق. ەكى يىعىم سالبىراپ كەپەگە قايتتىم. تۇن بويى كوز شىرىمىن العامىن جوق، تۇيە ءجۇنى كۇسىلگەن كۇردەكشەمدى باسىما بۇركەپ بۋلىعا وكسىدىم دە جاتتىم… وسىلاي كول- كوسىر جىلاۋمەن كوپ اشۋ- ىزا تۇيدەكتەلە كەلىپ، كوپ دوڭبەكشۋدەن سوڭ  نار تاۋەكەلگە بەل بۋعىزدى.  
اكەممەن اقىرعى رەت  ءديدارلاسۋدى اللا ءناسىپ ەتپەگەن ەكەن. بوز ىنگەندەي اڭىراعان شەشەم مەن ەگىلە ەڭىرەگەن قارىنداسىم قالىپتى قاڭىراپ. ەكەۋىن كەزەك قۇشاقتاپ ەگىلدىم- اي كەلىپ. باسقا نە كەلمەك قولىمنان؟! كوز جاسىمىزدى كولدەتە ءجۇرىپ، كورشى- قولاڭنىڭ كومەگىندە قۇيپالاپ سۇيەكتىڭ بەتىن جاسرعان بولدىق. سونىڭ ەرتەسىندە – اق، قيىقشا مۇرتى ەشكىنىڭ قۇيىرىعىنشا ەدىرەيگەن، ەڭگەزەردەي قىسىق كوز باسقارۋشى ءوزى جەتتى. قان جىلاپ جاتقانىمزعا قاراتقان جوق، جوعالعان تورپاعىن تاۋىپ العان جوقشىداي قامشىسىن بىلەپ الدىنا سالدى مەنى.  
_قازاق بالاسىمىز عوي، باسى قارالى، جۇرەگى جارالى جەتىمدەرگە اياۋشىلق ەت! تىم قۇرىعاندا جەتسىى وتكەن سوڭ بارسىنشى، قاراعىم، ەكى-ءۇش كۇنگە قالدىرىپ كەت،- دەپ بەبەۋلەگەن شەشە جالىنىشىنا بۇلىك ەتكەن جوق.
_تىرىلەر بولسا، قىزىڭ ەكەۋىڭنىڭ جوقتاۋىڭ دا جەتەر! – دەپ ءتۇيىپ تاستاپ جۇرە بەردى. كوكەمدى قايتپ كەلگەن سوڭ كورسەتتى. نەشە كۇندەي ەنشىلى قارا كوجەدەن قاعىلىپ، كوپ ورتاسىندا كۇرەسكە الىنۋ مەن عانا تىنعام جوق، ەڭ اۋىرى – تاس تاسيتىن اۋىر جٷمستاعىلار گۇرۋپپاسنا ايدالىپ سالىندىم. شىقپاعان جان بۇعان دا ءتوزدى. كونبەسكە دە لاج نە؟ اۋىر تاس جانشىعان ارقا- بەلىم جاۋىر بولىپ، ءشيلى جاراعا اينالدى. ەر باتقان اتتاي قايقالاڭداپ، ومىراۋىمدى جاس ارالاس اشتى تەر جۋدى. موينىم ىرعايداي، ءبيتىم تورعايداي اش- ارۋاق كۇيدە، تاس استىندا جانشىلىپ جۇرە بەردىم. ءبىر كۇنى تۇسكە تايانعان مەزگىل بولاتىن. اياعىمنىڭ بۋىندارى قالتىلداپ، جاس بوتاداي تالتىرەكتەپ كەلەمىن. زىلدەي تاس ەڭسەمدى ەزىپ، جاس شبىقشا مايستىرىپ بارادى. تۇلا بويىم شىپىلداعان سۋىق تەرگە شىلانىپ، كوز الدىم بۋالدىرلانا بەردى. اياعىمدى اتتاپ باسۋ اۋىر مۇڭعا اينالدى. جىعىلعالى كەلەم. ارقامداعى اۋىر تاستى اۋدارىپ تاستاۋعا دا ءالىم كەلمەدى. كوز الدىمنان سانسىزداعان جارىق جۇلدىزدار جامىراپ شىعا بەردى دە، ەڭسەمدى بيلەي الماي كەتتىم. قولقا- جۇرەگىم ۇزىلىپ كەتكەندەي بۇلىڭعىر ەلەس قانا قالدى…
بەلىمنىڭ ەتى كەتكەن ەكەن. نەمەرە جەڭگەم زادانىكندە سار توسەك بولىپ جارتى اي جاتتىم. قاز تۇرعان بالاشا قادامىمدى ساناپ باسىپ، قالتاقتاپ جٷرگەنىم سول ەدى، جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق_ ءبىر بۇيىردەن كەپ قوسانجارلاي كەتكەن «قاندى نەسەب» جالپامنان ءتۇسىردى. بەت تىرناسىپ ءجۇرىپ ەكى كۇنگە ارەڭ  ماۋلەت العان نەمەرە اعام، اۋداندىق ەمحاناعا اكەلىپ سالدى. اۋىرۋ ازابى قيناسا دا، اس- سۋاننان قينالعام جوق. جاڭىلعاندى بلەسىڭ عوي- ورتامىزعا سوناۋ ءسابي كۇننەن ورناعان باۋىرمالدىق. بەرتىن كەلە الدە قالاي ءبىر ءتۇرلى ءتىل جەتبەس ەرىكتەن تس قيماستققا اۋىسقان. كەزىندە ونى ءوزىڭ دە اڭعارعان بولارسىڭ، سول كەزدە ساپىرىلسقان ساياسي ناۋقان ۇرەنۋ ورتاسىن تۇرالاتىپ، سەندەلىپ بوس قالعان ول ەكى ەلى ايىرىلماي قاسىمدا بولىپ قاراستى. شىركىن جاڭىلعان اياۋلى جان ەدى عوي! راقىمسىز تاعدىر ءورتىنىڭ جالىنى شارپىعان جارالى جۇرەگىمدى جانىنىڭ ساياسىنا تارتىپ بايەك بولادى. ادام تاعدىرىن وينشىققا اينالدىرىپ، ار- نامىسىڭدى تابانعا باسقان مىناۋ الاساپىران كۇيدەن_ ازعىن ومىردەن ازدا بولسا اۋاشالاماققا كوپ-كوپ الەكتەندى. جان جاراما جانىنىڭ تەرەزەسىنەن ساۋلە قۇيىپ، قاپالىق باسقان كوڭىل كوگىمدى داۋىل بولىپ تۇرگىسى كەلەدى…
كۇنى بۇگىن ەسىمدە، كۇندەگى ادەتىنشە، كوڭىلمدى اۋلاماققا الدە ءبىر قىزىق اڭگىمە وقىپ بەرىپ وتىرعان جاڭىلعاننڭ ءوڭى توسىن كىربەڭ تارتتى. بالبىراعان بال جۇزىنەن اۋىر قاپالىقتىڭ سالقىن سىزى تەۋىپ شىقتى.
_نە بولدى، جاڭىلعان؟ قالايشا تۇنجىراي قالدىڭ؟
_ويىم سارساڭ،– دەدى ول كۇرسىنىپ،– ءوزىڭ كەتكەلى ءبىر كۇن دە ساباق بەتىن كورمەدىك، انشەيىن قۇر دۇرمەك، كۇندە جيىن، كۇندە ءجۇرس. ايعاي- ۇران. شڭى بارما وسىنڭ؟
ەندى ەكەۋىمز دە ءۇنسىز قالدىق. ءالى مەكتەپ قوينىنان اجىراماعان ول، اۋىلدا بولىپ جاتقان ارپالىستى كۇيدى بىلمەيدى عوي. ونى قوقسىتقىم كەلمەدى، ونىسزدا جاداعان جانىن اۋىرتىپ نە كەرەك؟! سويتە تۇرا، جۇباتارعا دا ءسوز تاپپادىم.
ايرانداي ۇيىعان جىم- جىرتتىقتى اياق- استىنان شىققان ايعاي- سۇرەن بۇزىپ جىبەردى. ەلەڭدەسە سىرتقا قۇلاق تۇردىك، سونىڭ اراسىنشا، ءبىر توپ نوكەرىمەن ادىراڭداي باسىپ الىكەن كىردى. جاڭىلعاننىڭ ءبىر تۋىسقان اعاسى عوي. قاباقتارىنان قار بۇرقاعان سۇستى توپ، اياداي ءۇي ءىشىن سەستى كوزدەرىمەن ايبارلانا اقتارىپ شىقتى.
_حالىقتڭ قاس دۇسپانى، قايىرىمسز مال يەسى قاناتبايدىڭ ساكەنى بارما، وسىندا؟
_باسىمدى كوتەردىم. قوينىنان كوك ءتۇستى شاعيمەن تستالعان مەلجەمدى كىتاپتى سۋىرىپ العان الىكەن، كوزىمە بىلەپ:
_مىنانى تانيسىڭ با؟– دەدى اقىرىپ، تانىپ وتىرمىن، اكەمنىڭ جات ايتقانىنان قوتارىپ العان «سانۋار پاتشا»، «شاھماران» قاتارلى قيسالار. انا كەزدە، الباتى ادام الا المايتىن جەرگە- شەشەمنىڭ ساندىعىنىڭ تۇبىنە تاستاتقىزعامٸن. ءبىر سويقاننىڭ تۋعانىن سەزىپ، تۇلا- بويىم تۇرشىگىپ كەتتى. كوز وتىم جارىق ەتتى.
_ۋلى ءشوپتى ساندىعىنا باسىپ قويىپ ءمىز باقپاي جاتقانىن قاراي كور مونتانىسىپ… وراي كۇتكەن بولتىرىك… ەزۋىنەن كوبىك شاشقان الىكەن، قاتۋلانا تۇيگەن مويىل جۇدىرىعىن وڭتايلاي بەردى. وسى ساتتە «باج» ەتكەن جاڭىلعان اعاسىنىڭ قولىنا جارماستى.
_اعا - ا، ول مەرتىك…
جاڭىلعاندى سوندا عانا بايقاعان الىكەن اڭىرىپ قالدى.
– جاڭىلعان سەن؟…اۋىلدا توڭكەرس جالىنى لاۋلاپ جاتسا، ال سەن مۇندا …
_العاشىندا مەرتىككەن ەكەن، سوڭىندا اۋىرۋ قاباتتاسىپ… قارايلاسار ادامى جوق بولعان سوڭ…
_اۋىرماق تۇگىل ورەم قاپسىن! _الىكەن قازانداي قايناپ تۇتىگىپ كەتتى. قانتالاعان كوزى شاراسىنان شىعا جازداپ شاتىنادى.- وندا نەڭ بار؟ ول ءبىزدىڭ اتا جاۋىمىز، بىلەسىڭ بە؟ول…
_اع- عا- ا، كوپ جىلدىق كورشىمىز عوي ءبىر… بىرگە وسكەن… ساباقتاسىم عوي…  _ جاڭىلعاننىڭ وڭىندەگى جالىنۋ لەبى الىكەندى جىبتە العان جوق، ونان بەتەر شامىرقاندىرىپ جىبەردى.
_قاسقىر قاشان دا قاسقىر، ات كەكىلىن كەس ونىمەن. ازدىرادى ول. شىق بىلاي!- جاڭىلعاندى ارى سىلكىپ تاستاعان الىكەن، تۇلكىگە تۇسكەن بۇركتشە ءشۇيىلدى ماعان.
_تاپ جاۋلارىنڭ سازايىن تارتقىزايىق! – دەپ كۇركىرەي ۇران سالدى «سولداتتارى». سول- اق ەكەن، جاعىما قونا كەتكەن باتپان جۇدىرىق كىرەۋەتتەن دوپشا ۇشىرىپ ءتۇسىردى. ءالى كۇنگە اقاۋى تولىق ارىلماعان بەلىم «شىمىر» ەتتى. ءبىر اۋىق تالىقسىپ ەسىم اۋىپ كەتىپتى. ايتسە دە، ەسىرە ۇرانداپ، ەلىرە قيقۋلاعان الىكەندەردىڭ جاڭىلعاندى سۇيىرەلەپ شىعىپ بارا جاتقان  دابىرىن ەمىس- ەمىس اڭعارىپ جاتتىم…
وسى مەزەتتە، قۇيىرىقتارىن نايزاداي شانشىپ، قۇنىپەرەن قۇيعىعان ءبىر توپ سىير، كوپ جەرىندە ورنا قالماي قۇلاعان تاس قۇرشانعا ءتونىپ كەلدى دە كيىپ- جارىپ ىشكە كىردى دە، كوپ جەرى قىسىراپ اق قالعان كوگەرىش سازداۋتتى تاپالاپ ءورلى- قىرلى جوسىلدى. اڭگىمەسىن كىلىت ۇزگەن ساكەن، ورنىنان سوزىلىپ اۋىر تۇردى دا، ەڭىسكە قاراي بۇكشەڭ قاعىپ قۇلدىراي جونەلدى.
– جاۋ تيگىر وشاقتار- اي مازا بەرمەيدى.
قاراقشداي قالبايىپ توبە باسىندا وتىرا بەرۋگە تۇزبەدىم. تاۋ قياسىن جاتىرقاعان تابانىمدى زورلانا مەڭگەرىپ، ىرعالا باسىپ، ەڭكىمگە تارتتىم. سيىرلاردى السقا ايداپ سالعان ساكەن، نەداۋىر ۇزاق ۋاقىت وتكىزىپ ورالدى. ونى قۇلاعان قورشاننىڭ اياق تۇسىنان توسىپ الدىم.
_ءيا، سوڭى نە بولدى؟ ايتا بەر.
_ە-ە، ايتارلىقتاي نە قالدى دەيسىڭ. ازىپ، توزىپ وتكەن ءومىر دە باياعى. وتكەندى قوقسىتا بەرىپ نە كەرەك. ءوتتى- ءبىتتى، مىڭ ايتقانمەن دە ءبارى ءبىر، ونان نە ونبەك؟- دەپ اۋىر كۇرسىندى ساكەن،_ ەزدىگىڭ ەمەس، ەرلىگىڭ بولسا تاعى عانيمەت قوي.
_ەڭ كەمىندە، بالا كۇندە بىرگە ءوسپ، بىتە قايناسقان ادال دوسىڭا اقتارعان سىرىڭ بولار. ايتشى ساكەن! كەۋدەڭدەگى سارسۋدى سارقىپ تۇگەتشى!- ءوزىن تاعى اۋلاققا سالىپ، مىلقاۋ كۇيگە اۋسقان ساكەندى ءتۇپ ەتەكتەپ قويمادىم. بۋىلىپ از وتىرعان ول، اقىرىندا اڭگىمەسىن اياقتاپ تىنباي امالى قالمادى.
_«وتكەن كۇندە بەلگى جوق»، قاي ءبىرىن ساناپ تاۋسارسىڭ، سويتسە دە سونىڭ ىشندە ومىرىڭە وشپەستەي ءىز قالتىرعان، ءبىر اۋىر ساتتەر بولادى ەكەن._ از عانا تىنعان ساكەن اۋىر كۇرسىنپ الىپ اڭگىمەسىن جالعاي بەردى._ «كەسىرلى كەرباقپا يدەيانىڭ جاقتاۋشىسى، قىپ-قىزىل توڭكەرس جالىنى لاۋلاعان جاڭا دۇنيەنىڭ ايار داتتاۋشسى» دەلىنگەن اۋىر كىناما بولا نە ءبىر ازاپتى، اۋىر جۇمستارعا جەگىلدىم. ادام بالاسىنا بەرمەسىن دەيتىن اۋىر ميحاناتتاردى وتكەردىم. ادامنىڭ جانى ءسىرى ەكەن، شىلعي قايستاي سوزىلىپ قاشان ءبىر دىڭىنە سىزات تۇسپەي وڭاي قۇلامايتىن سەكىلدى عوي. ەندى باستان وتكەن سول اۋىر كۇندەردىڭ كوبى-اق ەستەن كوتەرىلپ كەتىپتى. ەسەسىنە ءالى كۇنگە جانىمدى جەگىدەي كەمىرىپ، ايىقپاس ازابىنان ءبىر ءسات تە ايىرماي كەلە جاتقان اۋىر ءجاي- جاڭىلعاننڭ ايانشتى تاعدىرى. كورىمە بىرگە كومىلىپ تىنار، بالكىم.
تۇتاس كوممۋنانىڭ توڭكەرستىك كوميتەتىنە قوجا بولعان الىكەن، جالعىز قارىنداسى جاڭىلعاندى ءوز قولىمەن جازىم ەتتى. «ازدىرادى» دەگەن كۇمانمەن ارامىزدى الشاقتاتۋعا بارىن سالىپ باقتى. ايتكەنمەن جاڭىلعان الدە قاشان «ازىپ» ۇلگىرگەن ءتارىزدى، اۋەلدەگىدەي- اق «جاقىندىعنان» جازبادى. كەرىسىنشە، سىنىمدى كىرەۋكەلەگەن كەمىستىگىم مەن كەسىرلى كەلىپ شىعۋ تاريحىمنان قورىنىپ، ىلعي ءوزىم كەرى تارتىنا بەردىم.…
_ جاڭىلعان جاقسى بالا عوي، قولى بوسادى بولدى جۇگىرىپ كەلىپ ونى- مۇنىمدى جايعاستىرىپ كەتەدى. كوڭىلى دە جوق ەمەس، كىسى بايقايدى عوي، _ دەپ اندا- مۇندا كۇڭكىلدەپ ءجۇردى شەشەم. ايتكەنمەن ايتترۋ تۋرالى اۋىز اشپادى. بايتال تۇگىل باس قايعى دەيدى عوي، ارينە. اراداعى وتكەلسىز وزەندەي «پارىق» قوي، ولاي اتتاتقىزباي وتىرعان. ايتقىزباي- اق ءتۇسىنپ ءجۇرمىن.
جارىم جىلعا ايدالعان ەڭبەكتەن ازىپ-توزىپ ورالعانىمدا، الدە كىمگە پەندە بولعان كوزى جاستى، كوڭىلى شەرلى جاڭىلعان ەگىلە قارسى الدى. اعاسى الىكەن، ءوزى سەكىلدى «قارداي اق، كىرشىكسز كەدەي، قىپ-قىزىل توكەرسشىگە » جەتەلەتە سالماق جەدەل بەكىمگە كەلگەندە، الدە كىمنەن ماعان قاعاز جىبەرىپتى. ارادا ءبىر نەشە اي وتسە دە، ەش حابار الا الماعان سوڭ، ايۋداي اقىرعان اعا امىرىنەن اراشا گۋلەگەن «قوعامدىق پىكىردەن» اتتاپ وتە الماعان ءالجۋاز قىز ەرىكسز مويىن ۇسىنادى عوي.
_ بۇيتكەن ءومىرى قۇرسىن، ادامدىق ەركىڭنەن ايىرىلپ، ادال ارىڭ تونالعان سوڭ تىرلىكتە نە ءسان؟!… ولگەنىم ارتىق… ەكى يىعى سەلكىلدەپ وكسىك اتا ەڭىرەگەن جاڭىلعان، جارالى كيىكتەي سىلىق ەتىپ باۋىرىما قۇلاي بەردى.
_ ەگىلمەشى جاڭىل… كەشىر جانىم، جانىڭا سايا بولۋعا جارامادىم… كەش مەنى!… جاڭىلعاننڭ ءالسىز دەنەسىن قۇشاعىما الىپ تۇرىپ، ءوزىم دە ەگىلۋگە شاق قالدىم… فروجەكتر جارىق ەتتى. اينالامىزدى ءبىر توپ ادام انتالاي قورشاپ العان ەكەن. جاڭىلعاننىڭ كۇيەۋى ايباتتانا ادىراڭداپ تۇر. جاڭىلعاننىڭ ماعان جولداعان حاتى مەن ونىڭ قاتيرەسىنە ەستەلىككە قالدىرعان جالعىز شۋماق ماحابات ولەڭىمدى دالەل ۇستاعان ول، وقياتتا وڭاشا كەزىگە قالىپ وپىنا مۇڭ شاعىسقانىمىزدى بۇلقىندىرماس فاكىتكە جاتقىزدى. فەۆادالدىق شىرىك ماىاباتتىڭ جەلىكتىرۋشسى مەن «توڭكەرستىك ماحاباتتى» بۇلدىرگەن تاپ ازعىنى قاتار تۇرعىزىلپ، كۇرەسكە تارتىلدىق. اناداي سۋىق ءجۇرس، مىناداي قىلعىمىز بار دەگىزبەككە كوپ اۋىرەلەندى. الدە نەشە كۇنگە سوزىلعان تەرگەۋدەن ەش ءونىم بولماعان سوڭ قاتتى تاسىلگە كوشتى. جاڭىلعاندى جاپادان جالعىز «كۇرەس مايدانىنا» اينالدىرلعان اتىرەتتىڭ ءشوپ سكىلاتىنا قاماققا الدى. ال مەن قاڭتاردىڭ قاقاعان سارتاڭىندا، قاقىيپ سىرتتاعى ات اعاشتا تاڭۋلى تۇردىم. الىكەن قارىنداسىنىڭ حالىن كورە تۇرا بىلق ەتكەن جوق، ەسەرسوقتىڭ تىزگىنىن ەش قاقپايسز وزىنە ۇستاتتى.
جاڭىلعان وكتەم كۇش، ءورشىل ءامىر الدىندا ءالجۋازدىق ەتكەنمەن دە، جانىن ورتەگەن نامس پەن قورلاۋعا توزبەدى. جالعىز تۇتام جىپكە جالىندى…
_ ال، سونان سوڭ؟  _ ۇنسىز مۇلگىپ وي شۇڭەتىنە قۇلاعان ساكەندى تاعى دا ەرىكسز قۋزادىم.
_ سونان سوڭ نە بولماق؟ مۇيىزگە وكپەلەپ جۇرگەندە قۇلاقتان دا ايىرىلدىم. اياق- قولىمنىڭ كەتىلگەن كەمتىگى «مۇجىق»، «شولاق» دەگەن سەكىلدى جاناما اتتارمەن جاماپ- جاسقالدى… تەگى، جانىم تەمىردەن جارالسا كەرەك، ايتىپ تاۋىسقىسىز ازاپ ۇگىپ تاۋسا المادى عوي _ دەپ كۇلىپ قويدى. سۇراماڭىز، جىلاۋدان بەتەر اۋىر ءتيدى جانىما. كۇلكى ەمەس، كۇڭىرەنۋ شىعار دەپ جوردىم. ساكەن سويلەپ وتىر:
_مال- جەر جەكەگە بولىنگەندە، مۇشكىل حالىمە كۇيىنگەن اۋداننىڭ الدە ءبىر بىلىكتىسى ەسىركەپ، وسى باستاۋدى ۇلەسىمە بەرگىزدى. اۋەلدە ءولجالىمدى ايىرعانداي ەدىم. سورى قالىڭ پەندەنىڭ سۇرىندىرەر تومارى دا كوپ بولادى ەكەن. ەكى باستاۋدىڭ سۋىن ىشەتىن، قورشانىنان تۇياقتى مال اتتاي المايتىن سوناۋ كەزدىڭ ولشەمىمەن جۇكتەگەن مىندەتى قارىزعا كەڭىردەكتەن بۋدى. ال بۇل كۇندە مال سۋاتى ءۇشىن ءبىر سالاسى ءبولىپ اكەتىلدى. قورشاننان جۇرناق جوق. ول بۇتىن بولسا، ەنە كوكىرەك اۋجالىنان ايىراتىن جەر ەمەس كورىنەدى. امال نە؟ وعان قارمانار قايرات جوق، ۇدەگە بەرىپ جوندەتەرگە حال جوق.
_ۇيىمعا نەگە ايتپايسىڭ؟ باسشىلىق قول ءۇشىن بەرمەدى مە؟ – دەپ تاقاتسىزدانا سۇرادىم مەن.
– ۇيىمعا دەيسىڭ بە؟– الپەتىندە ابىرجۋ نىشانى اڭعارىلعان ساكەن كۇرسىنە ءتىل قاتتى. – كەزىندە ايتتىق قوي، اۋىلدان ءال بولماعان سوڭ اۋدانعا اتتادىم. وبالى قانەكي، ارىز-ارمانىما ءار كىم -اق دەن قويدى. ايتسە دە ءوندىرىپ بەرگەن ەشتەڭەسى جوق. «اقىلداسايىق»، «اۋىل باسشىڭا ايتايىق، لايىقتى ءبىر جاقتى ەتەدى، بارا بەر!» دەگەن سەكىلدى ادەمى ەمەۋىرىننەن اسا المادى. اياعى قۇمعا قۇيعان سۋداي قۇردىمعا كەتتى، اقىرى…
قاراقشداي قالبيعان قارا لاشىقتان شەلەگىن يىعىنا سالا شىققان ماناعى جاس ايەل، باستاۋ كوزىنە سىلبىر بەت الدى. ىشكى وي ارپالسىندا وتىرىپ:
_مولدىرەگەن جاپ-جاس كەلنشەگىڭ بار ەكەن… از ازاپ تارتپاعان كورىنەسىڭ. ايتسە دە اقىرى قايىرلى بولار. ءالى- اق وڭالىپ كەتەسىڭ… - دەگەن ءسوز اۋىزىمنان الدە قالاي وقىس  شىعىپ كەتتى. قورعاسىنداي اۋىر مۇڭ ۇيىپ، قارا قوشقىل ءتۇن تۇنەگەن قايمىعۋلى قاباق استىنداعى قاجۋىر تارتقان ءالسىز جانار ۇزاق قادالدى. قايمانا كەرى بۇرىلدىم. قانجارداي وتكىر قاتال قاراس قابىرعامدى سوگىپ كەتە جازدادى.
_يە- ە، ول دا ءبىر سورى ءساۋىردىڭ بۇلتىنان قالىڭ سورلى! تۇعىرىن تاۋىپ قونباعان تالەيسىز توتى،- جالىن اتا اھ ۇردى ساكەن، - ادامدىق اردان جۇگەن ۇستاعان الدە كىمنىڭ الداۋىنا ءتۇسىپ، قىز اتىنا كۇيە جۇقتىرعان اڭقاۋ پەندە اڭىراپ ايدالا دا قالادى عوي، از كۇندىك الدانش ءۇشىن مالدانعان الگى بەز بۇيىرەك، ونىڭ بويىنداعى «ايىبىن» الدىرتىپ تاستاپ، ەش شىمىرىكپەستەن قايقايىپ سالا بەرەدى. نامىس وتىنا كۇيگەن ول اجال اۋىزى- كور جيەگىنەن سىرت كۇشتىڭ سۇيىرەۋىمەن مىناۋ جارىق دۇنيەگە قايتا ورالادى…
سويتسە، تارتار ازاپ، كورەر بەينەتى تۇگەمەگەن ەكەن، سونىڭدى ءتامامداپ كەت دەپ قايتارىپ اكەلىپتى، تاعىدىردىڭ قاتىگەزىن قاراسايشى! ءومىردىڭ الالىعى مەن تاعىدىردىڭ تاقسىرەتىنەن اق بولىپ سۋالعان، تامىرى تاندىرعا اينالىپ قۋارعان مەندەي قۋ تۇبىرگە اكەپ ماتادى عوي ونىڭ بالعىن، بالاۋسا ءومىرىن. كوز جاسىنا قالام با دەپ قورقام، الدىمدا سىر بىلدىرمەيدى- اق، شىركىن، ايتكەنمەن، مەن دە ەستى ماقۇلىقپىن عوي، سەزبەي قالارمىن با؟ كولدەگەن كوز جاسى جاستىقتى جۋادى، كۇڭىرەنە كۇرسىنگەندە، ءوپ-وتىرىك «ولىك ۇيقى قۇشاعىندا» جاتىپ، ولمەي قالىپ ءجۇرمىن، تەگى، جانىم جالعىز ەمەس ءتارىزدى. وكىنش وزەگىمدى ورتەپ، ءوزىمنىڭ دە وڭكىلدەي وكسگەنىمدى سەزەمىن. نە پايدا، باسبارماعىمدى اۋىزىما سالىپ «قارشلداتا» شاينايمىن.
وكسىپ- وكسىپ ەگىلدى ساكەن، كوز سوراسى قاق سۋدىڭ ورنىنداي قاقىراعان كون تەرىلى بەتىن تارام- تارام ايعىزدادى. وتىرا الماي كەتتىم. ەڭىرەپ بىرگە جىلاۋعا تاياپ بارىپ ازەر تيلدىم، «ىرگەلى ەلى تۇرعاندا ەر جەتىمدىك كورمەيدى» دەيتىن ەدى. ەل باسىنا كۇن تۋعان، تۇرىمتاي تۇسنا جوسىعان زاماندى قويشى، ال مىناۋ ەل ساناتى تۇزەلىپ، زامان وڭالعان كەزگە نە ايتارسىڭ؟!
_ازاپ ارقالاعانىڭ جەتكەن ەكەن، اياۋلىم، اداقتارمىن ءبارىن دە. اق- قارانى ايىرتپاي تىنباسپىن،- وسىلاي وزىمنەن –ءوزىم ورەكپي بۋىرقانىپ كەتكەنىمدى اڭداماي قالىپپىن.
  – ا، نەمە- نە؟- ءبۇيى كورگەندەي ىرشپ كەتتى ساكەن،- اقتايمىن دەدىڭ بە؟ قوي اعايىن، اۋرە بولما. اۋزىڭنان شعارماۋعا انىت ەتكەسىن، انشەيىن اقتارعان سىرىم ەدى، ەندىگى ساندالعانىڭ نە؟
بار بولعان سول قولىنداعى ءۇش ساۋساعىمەن ەتەگىمنەن تىرمىسا ۇستاعان ساكەن. بەزەك قاقتى:
_جولاما، اعايىن! وسى كۇنىمە زار ەتەسىڭ. انا كەزدە «اقتايىمىن دا ماقتايمىن» دەپ ءوزىڭ سەكىلدى اعىنان اقتارىلعان قامقور بىرەۋ، «ءتىلشىمىن» دەپ اينالىپ ۇيىرىلگەن سوڭ بار ءداتىمدى جاسىرماعام، مەن دە اعىمنان اقتارىلعام. ارادا نەشە اي وتكەندە، بۋىرقانعان تاسقىنداي دولىرىپ الىكەن جەتتى. الگى قامقورىم جارىلقاماعان ەكەن. ەلىڭدە مىناۋ بار ەكەن دەپ قولىنا تاپسرىپتى. وعان دارەجە اتتاپ اۋدانعا ارىزدانعانىم تاعى ۇستەلدى، ايتسا بىلاي ەكەن: ارىزدانار ادام مەن ەمەس، الىكەننىڭ ءوزى ەكەن، بىرەۋدىڭ ماحابباتىنا كيىلگىپ، سەمياسىن بۇلدىرگەن، ادام ولىمنە سەبەپكەر بولعان «قىلمسىم»ءالى تياناق تاپپاپتى. ايتسە دە، ارا ءتۇسىپ الىپ قالىپ جۇرگەن تاعى دا ءوزى بولىپ شىقتى… اقىرى سول كەزدە بەتى بەرى قاراعان، شاپپالىقتى قورشاۋعا اتالعان ازعانا قارجى قۇردىمعا كەتتى. ونىىمەن تىنسا يگى ەدى عوي، وتكەندە كەشىرىلگەن جارىم ۇلەس پىشەن مىندەتى تاعى جامالدى، كوردىڭ بە، قالاي اقتاعانىن، ال سەن دە سول، ايتاسىڭ دا كەتەسىڭ، سوڭىرا سويقان مەنى تابادى…
ەكى يىعىنان مىتي ۇستاپ سىلكىپ-سىلكىپ جىبەردىم ساكەندى، ايعايلاپ تا جىبەردىم.
_ويراندى جىلدار وتكەن، بىلەسىڭ بە، مىناۋ قاي زامان؟! … زامان وڭالعالى قاشان…
_قاي كەز، قاي زامان بولۋىنىڭ ماعان قاجەتى شامالى، - ساكەن دە ورشەلەنە بەردى،- ونداي ادەمى سىلدىر ءسوزىڭ ماعان اس بولمايدى، ءوزىم جونىندە دە باس قاتىرارىم جوق، ولسەم- ءبىتتى، ءبىر ءۇيىندى توپىراقپىن، قيمايتىنداي نەم بار؟ جالعىز- اق ازاپتايتىنى اناۋ كوزى جاستى، كوكىرەگى شەرلى ءالجۋاز ايەل ءجايى، مۇگەدەك بولسام دا، مەنى مەدەت تۇتادى، تاۋداي سۇيەنش سانايدى، ەندىگى قالعان تىرلىگىم سول بەيشارانىڭ جان جاراسىن ازدا بولسا ساپ تاپتىرارعا جاراسا- جەتكەنىم سول! ءوز باسىمنان وتكەرگەن ازاپ- توزاققا ونى دا باتىرعىم كەلمەيدى. ەڭ بولماعاندا سول سورلىعا ەتكەن اياۋشىلعىڭ بولسىن، «اداقتاعانىڭا» بولايىن، ارانداماي اۋلاق كەت!
ءسوزىمىز وسىلاي ءبىتتى.
ەح، ايار زامان-اي، اقكوڭىل پەندەنىڭ اڭقىلداعان اسقاق مىنەزىن قالاي ۇرلاعانسىڭ! قۋاتى كۇشتى شۇلەن كۇن، مىناۋ يەندەگى جابى كوڭىل، جارالى جاندارعا جارىعىڭدى نەگە ايادىڭ ەكەن؟… ادامزات  اراسىندا اشكوز ارانداتۋشىلىقتىڭ، قان توگس جاۋلاسۋدىڭ جالاۋى قاي زاماندا، قالاي تىگىلدى ەكەن دەشى؟! وزدەرىن وسىناۋ 20- عاسىردىڭ پاراساتتى ۇلانىمىز دەپ شالقاقتايتىن مىناۋ جۇرگەن شاناقتى ۇرپاق، وسى ءبىر توزعان جالاۋدى قاشانعا دەيىن تۋ ەتىپ كوتەرەرىن كىم بىلسىن؟


5

تاقىرىپ

2

دوس

1608

ءنومىر

اعا بۋىن مۇشە

Rank: 6Rank: 6

جولدانعان ۋاقىتى 2015-12-15 11:30:49 |بارلىق قاباتتى كورسەتۋ
بوز بەتەگەلى قوڭىر ادىردىڭ سالمالاي تۇسكەن ەتەگىندەگى ويپاڭعا قۇلاعان جول ەندىگى جەردە پشاقپەن شورت كەسكەندەي.
شىعارماڭىزدىڭ وسىلاي باستالعانىننان- اق قىزققان ەدىم.
تاماشا شىعارماشىلىق تابىسپەن، ورامدى ويلاردىڭ ورالا بەرۋىنە تىلەكتەسپىن.

كوڭلدى كۇندەر بولعاي.

9

تاقىرىپ

11

دوس

753

ءنومىر

تەتە مۇشە

Rank: 4

جولدانعان ۋاقىتى 2015-12-15 16:23:28 |بارلىق قاباتتى كورسەتۋ
قۇندى جولداما

ءسىز تىركەلگەننەن كەيىن جاۋاپ جازا الاسىز تىركەلۋ | تىزىمدەلىڭىز


Archiver|قولفون نۇسقاسى|新疆作家哈文网
Powered by Discuz! X2.5(NurQut Team)© 2001-2011 Comsenz Inc. For www.xjzjxh.com
جوعارى جاق